SOŁECTWO ŻERONICE

Sołtys Wiesław Ignaczak

Sołectwo składa się obecnie z jednej wsi. Tą niegdyś dużą wieś zamieszkuje obecnie około 190 osób. Również powierzchnia sołectwa po podziałach zmniejszyła się do 467, 66 hektara. Wieś ma nadal charakter rolniczy. W budynku po likwidowanej Szkole Podstawowej, zorganizowano Środowiskowy Dom Samopomocy.
 

HISTORIA
O Żeronicach mówi dokument z 1370 roku. Wówczas to sąd ziemski w Szadku przysądził arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Jarosławowi, stare granice pomiędzy wsią kościelną Przykuna, a Żeronicami. Żeronice stanowiły osobny majątek ziemski położony pomiędzy kościelnymi dobrami w Przykonie, a prywatnym kluczem ziemskim w Dobrej. Jego pierwszymi właścicielami byli Żerońscy. W 1467 roku, Dorota Gabska wyszła za Andrzeja z Żeronic Wielkich. W 1524 roku Żeronice odziedziczyły po ojcu Stanisławie Grabskim jego dwie córki: Łucja - żona Jana z Niewiesza herbu Pomian - chorążyca większego sieradzkiego oraz Katarzyna - żona Macieja z Widawy herbu wężyk. W 1550 roku Stanisław Nienieski zobowiązał się wydzierżawić za 200 dukatów swoje części w Żeronicach i młyn Jabłonka szlachetnie urodzonemu Janowi Trzebieńskiemu. Żeronice w XVI wieku zajmowały duży teren. Oprócz Żeronic Wielkich (obecne, Żeronice i Ugory) były także Żeronice Małe (Żeroniczki), Żeronice Górne (Bądków) i Żeronice Podleśne (?) Mówi o tym dokument z 1582 roku, kiedy to Adam Żeroński zapisał na tych wsiach posag swojej żonie Annie. Żeronice już wówczas wchodziły w skład parafii Boleszczyn. Łany kmiecie w Żeronicach Podleśnych, dawały wówczas dziesięcinę na stół arcybiskupi, a plebanowi w Boleszczynie po groszu z łanu. Żeronice Wielkie z łanów dworskich i chłopskich po dwa grosze od łanu i po korcu żyta za msze i kolędę. Młyn dawał grosz. W 1585 roku Hieronim Marszewski sprzedał za 15000 dukatów, swoje udziały w Żeronicach, Potworowie, Dąbrowicy, Kozubowie, Kołowie i mieście Dobra Stanisławowi Radziejowskiemu. W 1624 roku Melchior i Piotr z Bnina Radzewscy, sprzedali swój majątek, w którego skład wchodziły również Żeronice Łukaszowi Mączyńskiemu za 75 tys. zł. Zrobili to, by uwolnić się od ciążących na nich długach ojcowskich. W 1750 roku Żeronice, Żeroniczki. Dokument z 1740 roku mówi o Ewie Pstrokońskiej, która dziedziczyła po ojcu Stanisławie Mikulice, Żeronice i Kociaty.
W 1827 roku Żeronce zamieszkiwało 250 osób w 17 domach. W drugiej połowie XIX wieku Żeronice należały do gminy Kowale Pańskie. Wieś miała wówczas 25 domów, kolonia pięć, a folwark trzy. Mieszkało w nich 400 osób. Kolonia powstała na obszarze dawnego folwarku, wchodzącego w skład dóbr Długa Wieś. XX wiek przyniósł Żeronicom znaczący rozwój społeczny. Powstała tutaj Szkoła Powszechna i Straż Ogniowa. Znaczącym osiągnięciem było utworzenie orkiestry dętej, która w okresie międzywojnia połączyła się z orkiestrą w Boleszczynie. Nie trwało to jednak długo. Po wyremontowaniu instrumentów, muzycy z Żeronic rozstali się z Boleszczynem. Szkoła w pełnym wymiarze istniała w Żeronicach do 1972 roku. Później powoli ją wygaszano. W pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych minionego wieku została całkowicie zlikwidowana.

Dzisiejszy obraz wsi
Żeronice od dawna słynęły z dużej kultury rolnej i pracowitości mieszkańców. Brylowali także w zaangażowaniu społecznym. Jest to nadal widoczne. Świadczy o tym prężnie działająca Ochotnicza Straż Pożarna, Utrzymująca się w dobrej formie orkiestra dęta. Dzięki zabiegom tutejszych społeczników burmistrz gminy Dobra Andrzej Piątkowski zdecydował o utworzeniu na bazie budynku po tamtejszej szkole utworzyć Środowiskowy Dom Samopomocy, który sprawuje opiekę dzienną nad osobami z zaburzeniami psychicznymi, z terenu gminy Dobra i Przykona.